Trong nền kinh tế thị trường, thua lỗ trong kinh doanh là rủi ro không thể tránh khỏi đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng thua lỗ kéo dài, đặc biệt là mất khả năng thanh toán, vấn đề trách nhiệm pháp lý của người điều hành – mà tiêu biểu là giám đốc hoặc tổng giám đốc – trở thành mối quan tâm lớn của cổ đông, chủ nợ và cơ quan quản lý nhà nước.

Thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy, không phải mọi trường hợp doanh nghiệp thua lỗ đều dẫn đến trách nhiệm pháp lý của giám đốc. Việc xác định trách nhiệm phụ thuộc vào hành vi quản lý, mức độ lỗi và mối quan hệ nhân quả giữa quyết định điều hành và thiệt hại phát sinh. Bài viết này phân tích một cách hệ thống trách nhiệm pháp lý của giám đốc khi doanh nghiệp thua lỗ, mất khả năng thanh toán dưới góc độ pháp luật Việt Nam hiện hành.

Khái quát về giám đốc và tình trạng mất khả năng thanh toán của doanh nghiệp

Khái niệm giám đốc theo Luật Doanh nghiệp

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, giám đốc (hoặc tổng giám đốc) là người điều hành hoạt động kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp, chịu sự giám sát của Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị. Giám đốc có nghĩa vụ thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, vì lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Trên thực tế, giám đốc là chủ thể trực tiếp đưa ra các quyết định về chiến lược kinh doanh, tài chính, nhân sự và quản trị rủi ro. Do đó, khi doanh nghiệp thua lỗ nghiêm trọng, vai trò và trách nhiệm của giám đốc luôn được xem xét đầu tiên.

Doanh nghiệp thua lỗ và mất khả năng thanh toán

Thua lỗ là tình trạng doanh nghiệp có chi phí lớn hơn doanh thu trong một kỳ kế toán nhất định. Trong khi đó, mất khả năng thanh toán theo Luật Phá sản 2014 được hiểu là doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ đến hạn trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn.

Cần nhấn mạnh rằng, thua lỗ không đồng nghĩa với mất khả năng thanh toán. Nhiều doanh nghiệp vẫn có thể thua lỗ nhưng duy trì được dòng tiền và khả năng trả nợ. Chỉ khi không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng hạn, doanh nghiệp mới bị xem xét trong bối cảnh phá sản và trách nhiệm pháp lý của người quản lý.

Xem thêm: Doanh nghiệp phá sản khác gì giải thể? Phân biệt đúng để lựa chọn phương án phù hợp

Kết luận

Trách nhiệm pháp lý của giám đốc khi doanh nghiệp thua lỗ, mất khả năng thanh toán là vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự đánh giá toàn diện cả về pháp lý và thực tiễn quản trị. Việc xác định đúng và đủ trách nhiệm không chỉ bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, cổ đông và chủ nợ, mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bền vững.